ประวัติความเป็นมา

          ประวัติความเป็นมาของเกาะพิทักษ์ไม่มีหลักฐานที่เป็นเอกสารบันทึกไว้เป็นลายลักษณ์อักษรที่แน่ชัด เป็นเพียงการเล่าขานสืบต่อกันมาว่า เมื่อประมาณ พ.ศ. 2432 ในสมัยรัชกาลที่ 5 ได้มีประกาศกฎมณเฑียรบาลในการปราบอั้งยี่ซ่องโจร “ปู่เดช” ชาวปากน้ำหลังสวน ได้หลบลี้ภัยกฎหมายโดยแล่นเรือมุ่งหน้าสู่ท้องทะเลเพื่อหวังจะหาที่พักหลบหนีการจับกุม ระหว่างทางได้เข้าใกล้เกาะแห่งหนึ่งและได้ยินเสียงร้องตะโกนให้เข้ามาหลบภัยบนเกาะแห่งนั้น ปู่เดชจึงล่องเรือเข้าไปใกล้ๆ แต่กลับไม่พบแม้ร่องรอยการอยู่อาศัยของผู้คน ปู่เดชคิดว่านั่นคือเสียง “ผีทัก” ที่เชิญชวนให้เข้ามาตั้งถิ่นฐาน จึงตั้งชื่อเกาะนี้ว่า “เกาะผีทัก”จนกลายเป็นต้นตระกูลของเกาะพิทักษ์แห่งนี้

นอกจากนี้ ยังมีอีกคำเล่าขานหนึ่งที่เล่าสืบต่อกันมาว่า ในสมัยก่อนเมื่อมีลมมรสุมกลางท้องทะเล เรือสำเภาบรรทุกสินค้าและเรือประมง ต่างก็อาศัยเกาะแห่งนี้เป็นที่หลบภัย เพื่อรอคลื่นลมสงบอยู่เป็นประจำจนกะลาสีต่างเรียกเกาะแห่งนี้ว่า “ที่พัก” เมื่อเวลาผ่านไปไม่ว่า อาจมีการเรียกเพี้ยนจนกลายมาเป็นชื่อ “เกาะพิทักษ์” ในที่สุด

ต่อมาในปี พ.ศ. 2464 เมื่อมีการสร้างบ้านในทะเล 7 หลัง คนบนเกาะจึงประกาศเป็นหมู่บ้าน โดยนายนุ้ย เดชาฤทธิ์ ผู้ใหญ่บ้านคนแรก (ลูกของพ่อปู่เดช) ได้แจ้งต่อนายอำเภอในสมัยนั้น ขอเปลี่ยนชื่อจาก “เกาะผีทัก” หรือ “เกาะที่พัก” มาเป็นชื่อเกาะพิทักษ์ เพื่อความเหมาะสมมาจนถึงปัจจุบัน  (สัมภาษณ์ผู้ใหญ่อำพล ธานีครุฑ เมื่อ 18 สิงหาคม 2560 : โดย อาจารย์ ดร.นรา พงษ์พานิช)

ช่วงเวลา ฤดูกาลที่เหมาะแก่การท่องเที่ยว

  • ช่วงเวลาที่เหมาะสมกับการท่องเที่ยว ได้แก่ เดือนมกราคม – เดือนตุลาคม ของทุกปีมีรายละเอียด ดังนี้
  • เดือนมกราคม กิจกรรมดำน้ำ ไดหมึก พายเรือ ศึกษาตามเส้นทางและแหล่งเรียนรู้
  • เดือนกุมภาพันธ์ กิจกรรมดำน้ำ ไดหมึก พายเรือ ศึกษาตามเส้นทางและแหล่งเรียนรู้
  • เดือนมีนาคม กิจกรรมดำน้ำ ไดหมึก พายเรือ ศึกษาตามเส้นทางและแหล่งเรียนรู้
  • เดือนเมษายน กิจกรรมดำน้ำ ไดหมึก พายเรือ ศึกษาตามเส้นทางและแหล่งเรียนรู้
  • เดือนพฤษภาคม กิจกรรมดำน้ำ ไดหมึก พายเรือ ศึกษาตามเส้นทางและแหล่งเรียนรู้
  • เดือนมิถุนายน กิจกรรมดำน้ำ ไดหมึก พายเรือ ศึกษาตามเส้นทางและแหล่งเรียนรู้ และประเพณีวิ่งแหวกทะเล
  • เดือนกรกฎาคม กิจกรรมดำน้ำ ไดหมึก พายเรือ ศึกษาตามเส้นทางและแหล่งเรียนรู้
  • เดือนสิงหาคม กิจกรรมดำน้ำ ไดหมึก พายเรือ ศึกษาตามเส้นทางและแหล่งเรียนรู้
  • เดือนกันยายน กิจกรรมดำน้ำ ไดหมึก พายเรือ ศึกษาตามเส้นทางและแหล่งเรียนรู้ และประเพณีสวดกลางบ้าน
  • เดือนตุลาคม ติดช่วงฤดูมรสุม
  • เดือนพฤศจิกายน ติดช่วงฤดูมรสุม
  • เดือนธันวาคม ติดช่วงฤดูมรสุม

พิกัดที่ตั้ง

  • หมู่ที่ 14 ตำบลบางน้ำจืด อำเภอหลังสวน จังหวัดชุมพร

 

Q สิ่งที่น่าสนใจ

1) ทรัพยากรทางทะเล เช่น สัตว์น้ำต่างๆ เช่น กุ้ง ปู ปลา หมึก และโดยเฉพาะอย่างยิ่ง โลมาสีชมพู หอยมือเสือ และปะการังใต้ทะเลพื้นที่ใกล้เคียง (เกาะคราม) เป็นต้น
2) ทรัพยากรป่าไม้และชายฝั่ง เช่น พืชท้องถิ่น และพืชสมุนไพรหลายสิบชนิด หาดหินด้านทิศตะวันออกและทิศใต้ ชายหาดบริเวณหน้าเกาะ (ด้านทิศตะวันตกของเกาะ) ชายหาดบริเวณหลังเกาะ (ด้านทิศตะวันออกของเกาะ) และจุดชมวิวบนภูเขา เป็นต้น
นอกจากนี้ ชุมชนเกาะพิทักษ์ยังมีทรัพยากรวัฒนธรรมที่สำคัญและความเชื่อ ได้แก่
2.1) ประเพณีต่างๆ เช่น ประเพณีสวดหาดหรือสวดกลางบ้าน ประเพณีไหว้แม่ย่านางเรือ ประเพณีตามวันสำคัญทางศาสนา ประเพณีวิ่งแหวกทะเล เป็นต้น
2.2) วัฒนธรรมภูมิปัญญาท้องถิ่น เช่น วิถีชีวิตและการใช้เครื่องมือประมงพื้นบ้าน การทำขนมและอาหารพื้นบ้าน เช่น ปลาอินทรีเค็มฝังทราย ปลากระบอกร้า หมึกแก้ว กุ้งแห้ง เป็นต้น
    3) สิ่งก่อสร้างที่มีความสำคัญ เช่น บ้านโบราณ บ่อน้ำโบราณ ศาลพ่อปู่เดช ศาลพ่อตาพิทักษ์ พระใหญ่ (พระพุทธรูปขนาดใหญ่) รวมทั้งแหล่งเรียนรู้ต่างๆ ของชุมชน เป็นต้น

Q การเข้าถึง เส้นทางการคมนาคมไปยังแหล่ง

- จากสี่แยกเขาปีบถึงปากน้ำตะโก ใช้ถนนทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 4096 (ระยะทางจากสี่แยกเขาปีบถึงปากน้ำตะโก ประมาณ 13 กิโลเมตร) เลี้ยวขวาใช้ถนนทางหลวงชนบทหมายเลข ชพ.4012 เลี้ยวซ้ายบริเวณสามแยกหน่วยบริการประชาชนตำบลบางน้ำจืด สถานีตำรวจภูธรปากน้ำหลังสวนไปยังท่าเทียบเรือเกาะพิทักษ์ (ระยะทางจากปากน้ำตะโก ถึงท่าเทียบเรือเกาะพิทักษ์ ประมาณ 8 กิโลเมตร)
- จากสี่แยกสวนสมเด็จพระศรีนครินทร์ชุมพร (ตลาดอำเภอหลังสวน) ถึงปากน้ำหลังสวน ใช้ถนนทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 4002 (ระยะทางจากปากน้ำหลังสวนถึงท่าเทียบเรือฯ ประมาณ 10 กิโลเมตร) เลี้ยวซ้ายเข้าถนนเทศบาล 19 (ซอยดอนทราย) และไปถนนทางหลวงชนบทหมายเลข ชพ.4012 เลี้ยวขวาบริเวณสามแยกหน่วยบริการประชาชนตำบลบางน้ำจืด สถานีตำรวจภูธรปากน้ำหลังสวน ไปยังท่าเทียบเรือเกาะพิทักษ์ (ระยะทางจากปากน้ำหลังสวนถึงท่าเทียบเรือฯ ประมาณ 13 กิโลเมตร)
- จากท่าเทียบเรือฝั่งบ้านท้องครก โดยสารเรือหางยาวของชาวบ้าน (คนละ 20 บาท/เที่ยว) ข้ามไปยังท่าเทียบเรือฝั่งเกาะพิทักษ์ ระยะทางประมาณ 1 กิโลเมตร ถ้าหากไม่ชอบนั่งเรือ สามารถเดินข้ามไปที่เกาะพิทักษ์ได้ในขณะที่น้ำลงต่ำสุด (โปรดตรวจสอบกับชาวบ้านเกาะพิทักษ์ก่อนเดินข้าม)

Q กิจกรรมการท่องเที่ยวในพื้นที่ ชมวิวทิวทัศน์ ล่องแก่ง สัมผัสวิถีชุมชน ล่องเรือศึกษาระบบนิเวศ เรียนรู้กิจกรรมชุมชน ฯลฯ

1) กิจรรมการให้บริการที่พักแบบโฮมสเตย์ (Home Stay) และห้องพักส่วนตัว (พร้อมอาหาร 3 มื้อ)
2) กิจกรรมศึกษาวิถีชีวิตชุมชน เช่น ชาวประมงพื้นบ้าน การทำสวนมะพร้าว การเคี่ยวน้ำมันมะพร้าว การแปรรูปผลิตภัณฑ์พื้นบ้าน การทำของที่ระลึก เป็นต้น
3) กิจกรรมเดินศึกษาธรรมชาติ ระยะทาง 800 เมตร (วงรอบเล็ก) และ 1.9 กิโลเมตร (รอบเกาะ) พร้อมจุดชมวิวทิวทัศน์
4) กิจกรรมเล่นน้ำทะเลและพายเรือคายัครอบเกาะพิทักษ์
5) กิจกรรมนั่งเรือชมโลมาสีชมพู
6) กิจกรรมตกปลา ตกหมึก (ไดหมึก) รอบเกาะพิทักษ์และพื้นที่ใกล้เคียง
7) กิจกรรมเดินถนนน้ำ (สันทรายที่อยู่ลึกลงไปใต้น้ำไม่มาก สามารถเดินข้ามทะเลได้) เพื่อเก็บหอย (คือ หอยตลับและหอยอื่นๆ) และเจาะหอย (คือ หอยนางรมพันธุ์เล็ก เรียกว่า "หอยเจาะ" หรือ "หอยปากจีบ") นำไปทำอาหารรับประทาน
8) กิจกรรมดำน้ำดูปะการัง หอยมือเสือ และสัตว์ทะเลที่มีความหลากหลาย
9) กิจกรรมเลือกซื้อผลิตภัณฑ์พื้นบ้านและของที่ระลึก
10) กิจกรรมพิทักษ์โลก ปั้นจุลินทรีย์บอล (EM-Ball) เพื่อนำไปโยนลงในน้ำที่เน่าเสีย
11) กิจกรรมศึกษาเรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียง
12) กิจกรรมปลูกป่าชายแลน

Q สิ่งอำนวยความสะดวก ที่พัก ที่จอดรถ ร้านค้าสวัสดิการ รถเช่า เรือโดยสาร มัคคุเทศก์ท้องถิ่น จุดบริการนักท่องเที่ยว

- ที่พักแบบโฮมสเตย์ (Home Stay) จำนวน 21 หลัง (พร้อมอาหาร 3 มื้อ)
- ที่จอดรถสาธารณะ รองรับได้จำนวนประมาณ 50 คัน (ฝั่งบ้านท้องครก)
- ที่จอดรถเอกชน รถยนต์ 50 บาท/คัน รองรับได้จำนวนประมาณ 20 คัน รถจักยานยนต์ 20 บาท/คัน รองรับได้จำนวนประมาณ 50 คัน
- ท่าเทียบเรือฝั่งบ้านท้องครก
- ท่าเทียบเรือฝั่งเกาะพิทักษ์
- เรือโดยสารเรือหางยาวของชาวบ้าน สำหรับรับ-ส่งนักท่องเที่ยว (คนละ 20 บาท/เที่ยว)
- เรือประมงเช่า สำหรับนักท่องเที่ยวใช้ทำกิจกรรมดำน้ำฯ กิจกรรมตกปลาและตกหมึกรอบเกาะพิทักษ์
- เรือคายัคเช่า สำหรับนักท่องเที่ยวใช้พายรอบเกาะเกาะพิทักษ์
- รถตู้เช่า สำหรับนักท่องเที่ยวใช้โดยสารจากสนามบิน หรือสถานีขนส่ง หรือสถานีรถไฟมายังเกาะพิทักษ์
- ศูนย์จำหน่ายสินค้าพื้นบ้าน (บ้านรักษ์เล)
- ศูนย์บริการข้อมูลนักท่องเที่ยว (ศูนย์หมู่บ้าน)
- ศูนย์รักษาความปลอดภัย (ชุดปฏิบัติการที่ 3 กองร้อย ตชด. ที่ 414)
- ทางเดินศึกษาธรรมชาติ ระยะทาง 800 เมตร (วงรอบเล็ก) และ 1.9 กิโลเมตร (รอบเกาะ)
- ศาลาพักผ่อนหรือจุดชมวิวทิวทัศน์ จำนวน 3 อาคาร
- ห้องน้ำสาธารณะ จำนวน 1 อาคาร
- มัคคุเทศก์และนักสื่อความหมายชุมชน เพื่อการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมบ้านเกาะพิทักษ์ (ชาวบ้านที่ได้รับการฝึกอบรม จำนวน 30 คน)

Q กฎระเบียบ ข้อกำหนด แนวปฏิบัติของพื้นที่

1) การสร้างบ้านในที่สาธารณะให้ขออนุญาตจากคณะกรรมการหมู่บ้านก่อน และต้องมีมติของคณะกรรมการอย่างน้อย 2 ใน 3
2) การต่อเติมบ้านหรือทำการปลูกสร้างบ้านในที่สาธารณะต้องขออนุญาตจากคณะกรรมการหมู่บ้านก่อน และต้องมีมติของคณะกรรมการอย่างน้อย 2 ใน 3
3) ในกรณที่สร้างบ้านใหม่ในที่สาธารณะ ต้องปฏิบัติดังนี้คือ
3.1 หากบุคคลใดบุคคลหนึ่งที่มีชื่ออยู่ในสำเนาทะเบียนตั้งแต่กำเนิด และอาศัยอยู่จริงสามารถขออนุญาตจากคณะกรรมการสร้างบ้านได้ทันที
3.2 หากบุคคลใดบุคคลหนึ่งที่มีชื่ออยู่ในสำเนาทะเบียนตั้งแต่กำเนิด แต่ได้ย้ายออกไป ไม่สามารถจะขออนุญาตสร้างบ้านในที่สาธารณะได้ทันที จะต้องย้ายสำเนาทะเบียนบ้านเข้ามายังหมู่บ้านเสียก่อน และจะต้องเข้ามาอยู่จริง อย่างน้อย 2 ปี
3.3 หากบุคคลใดบุคคลหนึ่งที่ไม่เคยมีสำเนาทะเบียนบ้าน หรือไม่ได้กำเนิดในหมู่บ้านมาก่อน จะขออนุญาตในการสร้างที่อยู่อาศัยจะต้องย้ายสำเนาทะเบียนบ้านเข้ามายังหมู่บ้านเสียก่อน และต้องมาอาศัยอยู่จริง อย่างน้อย 5 ปี
4) ห้ามมีหรือครอบครอง ยาเสพติดโดยเด็ดขาด หากฝ่าฝืน จะต้องถูกไล่ออกจากหมู่บ้านภายใน 24 ชม.
5) ห้ามเล่นการพนันทุกชนิดโดยเด็ดขาด หากไม่เชื่อ จะได้รับการตักเตือน 3 ครั้ง หากจังฝ่าฝืนจะถูกลงโทษงดการช่วยเหลือจากหมู่บ้านทุกกรณี อย่างน้อย 2 ปี และจะประกาศชื่อไว้ตามที่สาธารณะ เป็นเวลา 3 เดือน
6) ห้ามนำรถที่มีเครื่องยนต์ทุกชนิด ขับขี่ขึ้นบนเกาะ หากฝ่าฝืน จะโดนปรับคันละ 100 บาท ยกเว้นการขออนุญาตจากคณะกรรมการในบางกรณี
7) ห้ามทำการประมงที่ใช้เครื่องมือ ที่ขัดต่อพระราชบัญญัติของกรมประมง หากฝ่าฝืนจะงดการช่วยเหลือยากหมู่บ้านทุกกรณีเป็นเวลา 1 ปี และมีโทษตามกฎหมายของบ้านเมือง
8) ห้ามตัดไม้ทำลายป่า ในที่สาธารณะโดยเด็ดขาด หากฝ่าฝืน จะงดการช่วยเหลือจากหมู่บ้านทุกกรณีเป็นเวลา 2 ปี และมีโทษตามกฎหมายของบ้านเมือง
9) ห้ามจับหรือครอบครอง สัตว์น้ำที่ประกาศเป็นสัตว์คุ้มครอง เช่น หอยมือเสือ ปลาโลมา เต่าทะเล ปลาพะยูน ปะการังทุกชนิด หากฝ่าฝืน จะงดการช่วยเลหือทุกกรณีและมีโทษตามกฎหมายโดยเด็ดขาด
10) ห้ามมีหรือสร้าง ร้านคาราโอเกะ โดยเด็ดขาด
11) จะต้องมีการประชุมหมู่บ้านทุกวันที่ 18 ของเดือน หากขาดการประชุม โดยไม่มีเหตุอันสมควร 3 ครั้งติดต่อกันจะงดการช่วยเหลือทุกกรณีเป็นเวลา 1 ปี
12) ทุกครัวเรือนจะต้องเข้าร่วมพัฒนาของหมู่บ้าน หากขาดการร่วมพัฒนา 3 ครั้ง ติดต่อกัน โดยไม่มีเหตุอันสมควร จะงดการช่วยเหลือทุกกรณีเป็นเวลา 1 ปี
13) จะต้องลงลายมือชื่อทุกครั้งที่มีการประชุมหรือการพัฒนา หากไม่มีรายชื่อให้ถือว่าไม่ได้มาประชุมหรือพัฒนา

Q สินค้าและของฝากชุมชน

1) ผลิตภัณฑ์อาหารพื้นบ้านแปรรูป เช่น ปลาอินทรีเค็มฝังทราย ปลากระบอกร้า หมึกแก้ว กุ้งแห้ง ฯลฯ
2) ของที่ระลึก เช่น โมบายจากเปลือกหอย เสื้อยืดพิมพ์ภาพเกาะพิทักษ์ หมวกสาน กระเป๋ารูปทรงต่างๆ ฯลฯ

Q แหล่งท่องเที่ยวเชื่อมโยงแหล่งท่องเที่ยวใกล้เคียง

- ชมรมรักษ์เรือใบโบราณละแม ตำบลละแม อำเภอละแม จังหวัดชุมพร
- ชุมชนบ้านท่าสะท้อน ตำบลท่ามะพลา อำเภอหลังสวน จังหวัดชุมพร
- บ้านท้องตมใหญ่ ตำบลด่านสวี อำเภอสวี จังหวัดชุมพร
- บ้านธรรมชาติวรรณภัสสร ตำบลทุ่งตะไคร อำเภอทุ่งตะโก จังหวัดชุมพร
- เหวโหลมโฮมสเตย์ ตำบลปากทรง อำเภอพะโต๊ะ จังหวัดชุมพร

Q ข้อมูลการติดต่อประสานงาน

- นายอำพล ธานีครุฑ
ตำแหน่ง ผู้ใหญ่บ้านชุมชนเกาะพิทักษ์
ที่อยู่ปัจจุบัน 32 หมู่ที่ 14 ตำบลบางน้ำจืด อำเภอหลังสวน จังหวัดชุมพร
098-010-4951
- ดต.วิจิตร พันธ์พืช
ตำแหน่ง คณะกรรมการหมู่บ้าน
ที่อยู่ปัจจุบัน 43 หมู่ที่ 14 ตำบลบางน้ำจืด อำเภอหลังสวน จังหวัดชุมพร
โทรศัพท์ 081-893-7789

Q เครดิตรูปภาพ